BÜZÜLEN UZAY , ESNEK ZAMAN


Isik dahil olmak üzere her seyin hizi , belirli bir zaman diliminde katedilen mesafedir.Mesafeler genelde cetvelle , zaman ise saatle ölcülür.Dolayisiyla  ” nasil oluyor da herkes , hareket durumlari ne olursa olsun , ayni isik hizini ölcebiliyor ? ” sorusunu bir baska sekilde ortaya koyabiliriz :

insanlarin , belli bir zamanda katettigi mesafeyi ölctüklerinde , isigin hizini her zaman tam olarak saniyede 300.000 km bulmalari icin , cetvel ve saatlere NE OLMASI gerekiyor  ?

Evren’deki herkesin isigin hizi üzerinde hemfikir olabilemsi icin  , uzay ve zamana ne olması gerektigine dair bir formulden bahsediyorum ; iste ÖZEL GÖRELİLİK kisaca budur.

üzerine dogru isik hizinin 0.75 kati hizla gelen bir uzay çöpüne  , lazer ile ateş acan bir uzay gemisi düsünelim.lazer isini uzay çöpüne isik hizinin 1.75 kati hizla carmapaz , cünkü bu imkansizdir ; tam olarak isik hizinda carpmasi gerekir.

Bunun gerceklesebilmesinin tek yolu , olaylari gözlemleyen ve yaklasmakta olan isigin belli bir zamanda katettigi mesafeyi tahmin eden birisinin , mesafeyi oldugundan az ya da zamani oldugundan fazla hesaplamasidir.

Aslinda , Einstein her ikisinin de oldugunu kesfetmistir.Uzay gemisini disaridan gozlemleyen birisi icin , hareket halindeli cetveller büzülür ve hareket halindeki  saatler yavaslar .Yani , uzay ” büzülür ”  ve zaman ” genisler ” .Dahasi bunu tam olarak , isik  hizinin Evren’deki herkes tarafindan saniyede 300.000 km olarak ölcülecegi sekilde yapar.

bu durum dev bir kozmik komployu andiriyor.Evren’imizdeki sabit olan unsur , uzay ya da zaman akışı degil , ışığın hızıdır.Ve Evren’deki her şeyin , kendisini ışığın egemen durumuna göre ayarlamak dışında hiçbir şansı yoktur.

Hem uzay hem de zaman görecelidir.Işık hızına yaklaşan hızlarda mesafeler de zaman aralıkları da ciddi ölçüde bozulmaya uğrar.Bir kişinin uzay aralığı ile bir başkasının uzay aralığı aynı degildir.Aynı şekilde , bir kişinin zaman  aralığı ile bir başkasının zaman aralıgı da aynı degildir.

Zamanın farklı gözlemciler icin farklı hızlarda aktıgı anlaşılmıstır.Bu fark , birbirlerine göre ne hızda yol aldıklarına dayanmaktadır.Ve hareket hizlandikça , saatlerin tiktakları arasındaki tutarsizlik da artar. Ne kadar hizli yol alirsaniz ,  o kadar  yavaş yaşlanırsınız !  ( duragan bir gözlemcinin gözünden , hareketli bir gözlemcinin zamanı daha yavas akıyor görünecektir. Isık hızına yakın hızlarda bu fark daha da büyür ve hareket halindeki gözlemci icin zaman , neredeyse duracak kadar yavaslar )

Zamanın yavaşlamasının ancak ışık hızına yaklaşan hızlarda anlaşılabilmesi gibi basit bir nedenden ötürü , insanlık tarihinin büyük bir kısmında bu gercegi fark edemedik.

Teknolojimizin izin verdigi en hızlı araclardan olan süpersonik jetler bile ışık hızının yanında içler acısı bir durumdadır.Işık hızı yalnızca saatte 30 km olsaydı , bu gercegin kesfedilmesi icin Einstein gibi bir dahiye ihtiyacımız olmayacaktı.Bu durumda zamanın genislemesi ve mesafelerin kısalması gibi özel görelelik durumları 5 yasındaki bir cocuk icin bile apaçık ortada olurdu.

Zaman icin gecerli olan , uzay icin de gecerlidir.İki kütle arasındaki mesafe farkli gözlemciler icin , birbirlerine göre ne hizda yol aldıklarına baglı olarak degişen farklı sonuclar verir.Ve hız arttıkça , cetveller arasındaki tutarsızlıklarda büyür. Einstein  ” ne kadar hızlanırsanız , o kadar incelirsiniz ” demiş. ( duragan bir gözlemcinin gözünden , hareketli bir gözlemcinin cetveli daha küçük görünecektir.ısık hızına yakın hızlarda bu fark cok daha büyür ve kütle hareket ettigi yönde bir krep kadar düzlesir )

Hayatlarımızı ışık hızına yakın bir hızda yola alarak yaşıyor olsaydık , bu da kendinden menkul bir gercek olurdu.Ancak doganın yavas kulvarında yasadıgımız normal hayatlarımızda , uzay ve zamanın ” hareket halinde kum tanecikleri ” ve ışıgın  degişmeyen hızının da ” Evren’in  üzerine kurulu oldugu temek nokta ” oldugu gercegini fark edemeyiz.

( Göreliliğin zor oldugunu düsünüyorsaniz Einstein’in şu sözleriyle avunabilirsiniz: ” Dünyada anlaşılması en zor olan sey GELİR VERGİSİdir. ” Diger bir taraftan , büyük fizikçi ile cıktıgı bir gemi seyahatinin ardından İsrail Cumhurbaskanı Chaim Weizmann’ın söylediklerini ise duymazdan gelmek gerekir : ” Einstein tüm seyahatimiz boyunca bana teorisini acıklamayı sürdürdü ve son gün , teorisini  ANLAMIŞ OLDUGUNA tamamıyla ikna oldum ! ”  )

Herhangi bir şey ışıktan hızlı olabilir mi ? Durum şu ki , hiç bir şey ışık hüzmesini yakalayamaz. Gene de , hayatlarını sürekli olarak ışıktan daha hızlı bir hareket halinde geciren ” ATOMALTI”  parcacıklar olması mumkun .Fizikçiler bu türden varsayımsal parçacıkları ” TAKYON ” olarak adlandıyorlar.Takyonlar gercekten varsa , belkide uzak gelecekte vücutlarımızdaki atomları takyonlara cevirmnin bir yolunu bulabilir ve böylece ışıktan daha hızlı hareket edebiliriz.

Fakat Takyonlarla baglantılı problemelerden biri , hareket halindeki gözlemcilerin bakış acısıyla ışıktan daha hızlı hareket eden bir kütlenin zamanda geriye dogru yol alıyormus gibi görünecegidir !!

Aslında zamanda yolculuk fizikçilerin ödünü patlatıyor cünkü bu olay , zamanda geriye giderek büyük babanızı öldürmeniz gibi mantıksal çelişkilere yol açabilecek ciddi paradoksalra gebe.Anneniz dogmadan önce büyük babanızı öldüdügünüz takdirde , dogmamıs olacagınıza göre , nasıl ole da zamanda geriye giderek büyük babanızı öldürmüş olabilir siniz ?

Fakat bazı fizikçiler , heniz keşfedilmemiş bazı fizik kurallarının paradoksal olayların önüne gecebilecegini ve böylece zamanda yolculugun mümkün olabilecegini  düsünmekte.

4 Yanıt

  1. ilk yazınız bu mu https://hemsnobhemgeek.wordpress.com/2009/12/ bu sayfada sonraki sayfa gibi bi buton bulamadım en baştan sırayla okumak istiyorum

  2. belkide büyük babamızı öldürmemiz gerekmiyor. yada fizik yasaları böyle durumları engelliyor olabilir de :::)

  3. site çok güzel🙂

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: