GÖRELİLİĞİN ANLAMI (3)


Zamanın yavaslaması astronotları da etkileyen bir durum. Harikulede kitabı Zaman Nehri‘ nde ( The River of Time ) , Novikov şöyle diyor : ” Sovyet Salyut Uzay İstasyonu’nun mürettebatı , saniyede 8 km hızla bir yıl boyunca yörüngede döndükten sonra , 1988 yılında yeniden eve döndüklerinde , yalnızca saniyenin yüzde biri kadar gelecege adım atmıslardı. ”

Zamanın genişleme etkisi , teknolojimizin elverdigi ucaklarla uzay araclarının ışık hızının ancak komik bir yüzdesine çıkabildigi günümüzde bizim bizim için önemsiz düzeydedir.

Öte yandan , uzaydan gelen süper-hızlı atom cekirdekleri olan kozmik ışınlar , Dünya atmosferinin tepesindeki hava molekulleriyle çarpıştıgında olusan atomaltı parcacıklar yani kozmik ışık müonları icin durum biraz daha farklı.

Müonlar hakkında bilinmesi gereken temel nokta , trajik derecede kısa bir yaşam süresine sahip olmalarıdır.Ortalama olarak yalnızca saniyenin 1.5 milyonda biri gibi bir zaman dilimi içerisinde yok olur ya da bozunuma ugrarlar.Atmosfere ışık hızının yüzde 99.91’sinden daha yüksek bir hızla girdiklerinden , kendilerini yok etmeden önce ancak 0.5 km yol alırlar.Yeryüzünden 12.5 km yukarıda olustuklarını düsünecek olursak , katettikleri mesafe cok sayılmaz.Ve tabii ki , tek bir tanesinin bile yeryüzüne ulaşmaması gerekir !

Ancak sanılanın aksine , Dünya’nın yüzeyinin her bir metrekaresine , her saniye icinde yüzlerce kozmik ışın müonu çarpmaktadir.Yani bu küçük parçacıklarlar bir sekilde mümkün olan son sınırlarından 25 kat daha uzaga ulaşabiliyor.Bunun nedeni , elbette görelilik…

Hızlanan bir müonun zaman algısı , Dünya yüzeyindeki birisinin zaman algısı ile aynı degildir.Müonun , kendisine ne zaman bozunuma ugrayacagını söyleyen dahili bir calar saati oldugunu düsünelim . Işık hızının yüzde 99.92’si gibi bir hızda ,bu saat 25 kat kadar yavaslamaktadır ; en azından zemindeki bir gözlemcinin algıladıgı zamana kıyasla oran budur.Dolayısıyla , duragan durumdaki ömürlerinden 25 kat daha fazlasını yasayarak , yok olmadan önce yeryüzüne erişebilirler.Bir diger ifadeyle , yeryüzüne inen kozmik ışın müonları mevcudiyetlerini , zamanın genişlemesine borcludurlar .

Peki bir müonun bakış açısından yeryüzü nasıl bir yer olarak görünür  ?Ya da Dünya’dan ayrılarak mekiğiyle uzaklasan ikizin veya ucakla bir dünya turu attırılan aton saatinin bakış açısından ?

Durum şu ki , onların bakıs açısından , zaman gayet normal bir sekilde akar.Sonucta her biri kendilerine göre duragan durumdadırlar.Mesela müon , görelilik yüzünden zamanın genişliyor olmasına ragmen , aslında gene saniyenin 1.5 milyonda biri gibi bir sürede yok olur.Müonun bakış açısıyla , kendisi sabit durmakta , yeryüzü ise ışık hızının yüzde 99.92’si gibi bir hızla kendisine yaklaşmaktadır.Bu nedenle katetmesi gereken mesafenin 25 kat büzüldügünü görür ve bu büzülme ultra-kısa yasam süresine ragmen yeryüzüne ulaşmasına yeter.

Zaman ve uzay arasındaki kozmik komplo , hangi bakış açısından bakarsanız bakın , devrededir !

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: