UZAY-ZAMANIN GÖLGELERİ (2)


Minkowski’nin ortaya koydugu şekliyle , uzay ve zaman , uzay-zamanın gölgeleri gibidir.

Bir odanın tavanında asılı duran ve kendi etrafında dönerek bir pusula ignesi gibi herhangi bir istikameti gösteren  bir cubuk düsünün.Parlak bir ışık , cubugun gölgesini bir duvara düsürürken , bir baska parlak ısıgın ise cubugun gölgesini bitişikteki duvara düsürdügünü varsayalım.Bu durumda , isteseydik , çubugun bir duvardaki gölgesinin boyutuna ” uzunlugu ”  ve diger duvardaki gölgesinin boyutuna ise ” genişliği ” diyebilirdik.Peki ozaman , bucuk kendi etrafında dönmeye basladıgında ne olurdu ?

Duvardaki gölgelerin boyutları degişirdi.Uzunluk küçülürken , genişlik artardı ya da tam tersi olurdu.Aslına bakılacak olursa, uzunluk genişliğe , genişlik uzunluga dönüşürdü ; sanki aynı şeyin farklı yüzleriymiş gibi !

Tabii ki bunlar aslında aynı seyin farklı yüzleridir.Uzunluk ve genişlik hiç de temel unsurlar degildir.Yalnızca cubugu gözlemlemeyi tercih ettigimiz istikametin yapay sonuclarıdır.Temel olan , duvardaki gölgeleri yok sayarak odanın ortasına geldiğimizde görebilecegimiz , çubugun kendisidir…

Durum şu ki , uzay ve zaman , çubugun uzunluk ve genişliğine benzetilebilir.Temel unsurlar degil , bakış açımıza ( daha da net bir sekilde , ne denli hızlı hareket ettigimize ) göre degişen yapay durumlardır.Ancak temel unsur uzay-zaman olsa da , bu  unsur ancak ışık hızına yakın bir hızla yol aldıgımızda fark edilebilir.Zaten gündelik yasantımızda görünmemesinin nedeni de budur..
Cubuk ve gölge analojisi , tabii ki , diger tüm analojiler gibi, ancak bir noktaya kadar kullanıslı olabiliyor.Cubugun uzunluk ve genişliği tümüyle eşdegerken , bu durum uzay-zamanın uzay ve zaman yüzleri icin gecerli degildir.Uzayda dilediginiz istikamette hareket edebilmenize ragmen , herkesin bildigi gibi , zaman icinde yalnızca tek bir istikamette hareket edebilirsiniz.

Uzay-zamanın saglam bir gerceklik ; ayrı kavramlar olarak uzay ve zamanın ise yalnızca gölge olması gercegi , genel bir noktayı ortaya koyuyor.

Batan bir gemiden kurtulan denizcilerin azgın bir denizde kayalara tutunmaya calısması gibi , dünyamızdan bir anlam cıkarabilmek icin ” değişmeyen ” şeylere yönelik arayışımızı uzun zamandır sürdürüyoruz.Mesafe, zaman , kütle gibi ölçülerle dünyamızı tanımlamaya calısıyoruz.Ancak birdenbire , degişmez diyerek tanımladıgımız şeylerin , ancak bizim sınırlı bakış açımızla degişmez oldugunu keşfediyoruz.Bakışaçımızı biraz genişlettigimizde ise , daha öncesinde hic süphelenmedigimiz seylerin , aslında değişmeyen seyler oldugunu keşfediyoruz.Aynı durum uzay ve zaman icin de gecerli. Dünya’ya yüksek hıza sahip bir noktadan baktıgımızda, uzay ya da zamanı degil , uzay-zamanın kusursuz mevcudiyetini görürüz.

6 Yanıt

  1. Benzer şekilde madde ve zaman arasında da ilişki vardır. Hatta maddenin olmadığı zaman yoktur. Madde olmadığında zaman da yoktur.

    Temel fiziğin temel boyutları olan M, L ve T (kütle, konum ve zaman) görelidir. Bir mutlak değere ulaşmak istiyorsak bu boyutlara değil, bunların kaynaklandığı gerçekliğe doğru bakmamız gerekir.

    Uzay-zaman, bir çok yönden ele alınabilecek bir konu. Hakkını verebilmek için sayfalarca yorum yazmak lazım.

    • madde , kütle ışık hızına sınır getirir..Kütle nasıl uzay dokusunun kendi üzerinde katlanmasına neden oluyorsa, zamanı da yavaslatır. Maddenin yakınlarında zaman katılığını kaybeder ve daha rölativ nitelik kazanır.
      Kütle yoksa, zaman sonsuzdur. Kütle bu sonsuz hızı yavaslatıyor. yani aslında Işık hızını, zamanı, mevcut kütle saptıyor.

  2. net üzerinde çoğalması gereken blok türü.

    Teşekkürler.

    http://neferkaminanu.wordpress.com/2009/11/16/kuantum-kuraminda-belirsizlik/

  3. Bağlantıyı nasıl gösterdiniz, bende sizin blogu yapayım.

    • görünümde bilesenlerden yan menuye baglantılar bileşenini ekledim.sonra sag frame de , başlangıc , yukseltmeler yazılar falan yazıyor ya , işte orda baglantılar kısmına girip yeni ekle diyorsun isim ve sayfa linkini yazıyorsun ondan sonra bitiyor.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: